Terug naar het overzicht

Dieren filmen: geduld, snoepjes en snel reageren

Dieren doen niet wat jij wilt

Bij een gewone filmproductie maak ik vooraf een draaiboek. Ik weet welke shots ik nodig heb, in welke volgorde we draaien en hoeveel tijd elk onderdeel kost. Ik schreef daar eerder al over in mijn blog over scriptwriting voor videografen. Maar bij dieren kun je dat draaiboek eigenlijk meteen weer weggooien. Een dier houdt zich niet aan je shotlist. Het heeft geen idee dat je er bent voor een mooie close-up. En het interesseert zich al helemaal niet voor je deadline.

Dat klinkt frustrerend, maar het is juist de charme. Je wordt gedwongen om te observeren in plaats van te sturen. En dat levert soms de mooiste beelden op.

Kat Phil en de kunst van afstand nemen

Een goed voorbeeld is Phil, een kat die ik meerdere keren heb gefilmd voor House of Animals. Phil is bang. Ontzettend getraumatiseerd door de oorlog in Oekraïne. Niet een beetje bang, maar echt: hij komt zijn hokje niet uit als er vreemden in de buurt zijn.

De eerste keer dat ik hem filmde, lukte het amper. De tweede keer stonden we met de hele ploeg voor zijn kamer. Dierenverzorger Tanya vertelde dat Phil best wil bewegen als zij alleen met hem is, maar met zoveel mensen? Vergeet het maar. Ik kreeg met veel geduld misschien drie bruikbare beelden.

De derde keer probeerde ik iets anders. Ik ging alleen naar boven, zette mijn camera in zijn kamer en liep weer weg. Twintig minuten later bekeek ik het materiaal. En ja hoor: Phil liep gewoon rond. Dus dat deed ik nog een keer. Toen ik de camera weer kwam ophalen, ben ik er even bij blijven zitten. Phil raakte langzaam gewend aan mij en liet toch een paar keer zijn koppie zien.

Het was een les in loslaten. Soms is de beste regie: jezelf uit de situatie halen.

Uren op je knieën

Toen ik mijn insectenfilm Corona Lockdown Wildernis maakte, zat ik letterlijk uren op mijn knieën in de tuin. Kijken wat de insecten uitspookten. Midden in de nacht filmde ik een spin en moest ik eerst een half uur wachten voordat ze echt iets ging doen. Over de crowdfunding die die film mogelijk maakte, schreef ik eerder deze blog.

Het geduld dat je nodig hebt voor dit soort opnames is van een andere orde. Je kunt niet even je telefoon pakken of een kop koffie halen. Want het moment dat je wegkijkt, is precies het moment dat er iets gebeurt. En als het dan zover is, moet je razendsnel handelen. Eerst een kwartier stilzitten, en dan opeens in twee seconden scherpstellen, kadreren en opnemen. Die combinatie van eindeloos geduld en bliksemsnel reageren maakt dieren filmen zo uniek.

En ja, snoepjes helpen ook

Ik geef het eerlijk toe: niet alles gaat puur op geduld. Mieren heb ik overgehaald iets te doen met een paar suikerkorrels. Dat is geen regie, maar meer een vriendelijk verzoek.

En die ene foto bij deze blog waar een hond aandachtig naar mijn camera kijkt? Er zitten hondensnoepjes verstopt bovenop de camera. Soms is de simpelste oplossing de beste.

Wat ik hiervan geleerd heb

Dieren filmen heeft me geleerd dat controle loslaten niet hetzelfde is als slordig werken. Integendeel, het vraagt juist meer voorbereiding. Je moet je gear klaar hebben staan, je instellingen vooraf goed hebben en mentaal bereid zijn om te wachten. In mijn blog over het begeleiden van mensen voor de camera schrijf ik over hoe je spanning wegneemt bij mensen. Bij dieren werkt hetzelfde principe, maar dan nog extremer: jij bent de variabele die weg moet.

Die instelling neem ik ook mee naar andere producties. Geduld is geen tijdverspilling. Het is een vaardigheid.

Evariste

Wil jij een film laten maken of heb je vragen over het filmen van dieren? Als flexibele freelance filmmaker uit Den Haag denk ik graag met je mee. Neem gerust contact met mij op, dan kijken we samen wat er allemaal mogelijk is.

Foto's door Joke Schut.